Postępowanie egzekucyjne i środki zaskarżenia

Postępowanie egzekucyjne

Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 – 5 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne zostaje zawieszone w całości lub w części w sytuacji wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, w sytuacji śmierci zobowiązanego (jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego), w sytuacji utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, na żądanie wierzyciela, w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Natomiast zgodnie z treścią art. 58 § 1 u.p.e.a., w sytuacji, w której postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu, dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane (za zgodą organu egzekucyjnego) wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego (po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków). Stosownie do § 2 w/w przepisu, organ egzekucyjny może jednak uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, oraz gdy osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Co ważne, uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych.

Ponadto zgodnie z treścią art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić z egzekucji w całości lub części (na czas oznaczony bądź nieoznaczony) określone składniki majątkowe zobowiązanego. Na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego może on wnieść zażalenie (art. 13 § 2).

Należy też wskazać, iż zarówno instytucja zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego, o której mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., jak i uchylenia czynności egzekucyjnych przewidziana w art. 58 § 2 u.p.e.a., są tożsame w skutkach prawnych, bowiem ich konsekwencją jest odstąpienie od egzekucji z określonego składnika majątkowego poprzez uchylenie jego zajęcia. Uchylenie czynności egzekucyjnych z art. 58 § 2 u.p.e.a. znaleźć może zastosowanie jedynie w fazie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, z kolei organ egzekucyjny może zwolnić zajęte jeszcze przed zawieszeniem postępowania egzekucyjnego składniki majątkowe na skutek okoliczności wskazanych w art. 13 § 1 u.p.e.a. Rozstrzygnięcia w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy.

Skarga na czynności egzekucyjne a zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych przyjmuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym. Chodzi o takie czynności, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Instytucją pozwalającą zobowiązanemu zakwestionować między innymi istnienie i wymagalność obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym, a w rezultacie zasadność wszczęcia tego postępowania, są tzw. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, uregulowane w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 631/08). Powyższa zasada została wyrażona również przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2015r., sygn. akt II FSK 1688/13, w którym wskazano, że „zarzuty nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, bowiem rozpatrzenie takiego żądania byłoby próbą obejścia prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich postawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej.”

Czytaj poprzedni

PIT, CIT, VAT – mikrorachunek podatkowy

Czytaj następny

Spółka z o.o. i spółka komandytowa